IP44, IP54 of IP65: welke buitenlamp heb je nodig?

Waarom IP bij een accu-lamp anders werkt

Zoek je op IP-waarden, dan vind je tientallen overzichten die uitleggen welk cijfer waar hoort. Ze kloppen allemaal, maar ze zijn vrijwel zonder uitzondering geschreven voor vaste verlichting: wandlampen, grondspots, gevelverlichting. Daar draait het om montage, afdichtringen en kabeldoorvoer. Een oplaadbare tafellamp heeft geen van die dingen.

Wat een oplaadbare tafellamp wel heeft, is een accu, een laadingang en een leven waarin hij verplaatst wordt. Die drie eigenschappen maken dat de IP-waarde in de praktijk anders uitpakt dan de tabel suggereert. Voordat we naar de cijfers gaan, is het handig om te weten wat ze formeel betekenen. De volledige norm en de betekenis van elk cijfer staan beschreven in de uitleg van de IP-codering.

Wat de twee cijfers betekenen

IP staat voor Ingress Protection. De code bestaat altijd uit twee cijfers, en die zijn los van elkaar te lezen.

Het eerste cijfer gaat over vaste deeltjes en loopt van 0 tot 6. Een 4 betekent bescherming tegen voorwerpen groter dan 1 millimeter. Een 5 betekent stofbeschermd, waarbij stof wel binnen kan komen maar niet zoveel dat het de werking beinvloedt. Een 6 betekent volledig stofdicht. Voor een lamp op een tuintafel is dit cijfer zelden doorslaggevend, tenzij je in een erg zanderige omgeving woont.

Het tweede cijfer gaat over water en dat is waar het voor buitengebruik om draait. Een 4 dekt spatwater uit alle richtingen. Een 5 dekt waterstralen uit alle richtingen, wat in de praktijk neerkomt op een stevige regenbui of een onbedoelde beurt met de tuinslang. Een 7 zou onderdompeling dekken, maar dat kom je in deze categorie vrijwel niet tegen.

Dat verklaart meteen waarom IP44 en IP54 qua waterbescherming gelijk zijn. Het verschil tussen die twee zit uitsluitend in stof. Wie denkt dat IP54 duidelijk beter tegen regen kan dan IP44, vergist zich: dat is precies hetzelfde niveau.

Waar moet je op letten?

✔️ Kijk naar het tweede cijfer, niet naar het totaal. IP54 klinkt hoger dan IP44, maar biedt dezelfde waterbescherming. Het verschil zit in stof.

✔️ Controleer de IP-waarde van de exacte variant. Bij sommige merken verschilt de classificatie per kleur of per uitvoering van hetzelfde model, doordat de afwerking anders is.

✔️ Zoek uit hoe de lamp laadt. Een draadloos laadstation betekent geen opening in de behuizing. Een USB-poort met rubberen klepje betekent een zwakke plek zodra dat klepje openstaat.

✔️ Staat er geen IP-waarde vermeld, ga er dan van uit dat de lamp voor binnen bedoeld is. Webshops verkopen veel sfeerlampen zonder classificatie, en die horen niet op een tuintafel.

✔️ Kijk of de rubberen afdichting bereikbaar is voor onderhoud. Die afdichting bepaalt de IP-waarde en verweert na een paar seizoenen zon en vorst.

✔️ Onthoud dat IP niets over temperatuur zegt. Geen enkele IP-waarde beschermt de accu tegen vorst.

Welke waarde hoort bij welke plek?

Vier situaties die de meeste tuinen dekken, met per situatie de waarde die volstaat.

Volledig overdekt: IP44 volstaat. Staat de lamp onder een veranda, een carport of een gesloten overkapping waar nooit regen bij komt, dan is IP44 ruim voldoende. Je betaalt dan niet voor bescherming die je niet gebruikt, en dat scheelt geld dat je in lichtopbrengst of accucapaciteit kunt steken.

Beschut maar niet dicht: IP54. Een balkon met een luifel, een terras onder een parasol of een plek tegen de gevel waar bij schuine regen wel wat water komt. Hier is IP54 een verstandige ondergrens. Denk eraan: qua water is dat gelijk aan IP44, je koopt vooral de stofbescherming erbij.

Open tuintafel: IP65. Staat de lamp midden in de tuin of op een terras zonder afdak, dan is IP65 geen luxe. Een zomerbui valt daar recht op de lamp en die moet dat kunnen hebben zonder dat je hem elke keer naar binnen sleept. Dit is het niveau waarop je de lamp echt kunt laten staan.

Bij water: hoger dan IP65. Aan de rand van een vijver of zwembad speelt een risico dat geen van deze lampen dekt: erin vallen. IP65 is niet dompeldicht. Wil je een lamp op de rand van het zwembad zetten, kijk dan naar IP67 of accepteer dat een ongelukje het einde betekent.

Het punt dat op geen enkele tabel staat

Hier zit het verschil tussen een vaste lamp en een oplaadbare. Een wandlamp wordt eenmaal gemonteerd en blijft dicht. Een oplaadbare tafellamp moet regelmatig open, of in elk geval moet er een kabel in, en juist daar zit de kwetsbaarheid.

Bij modellen met een USB-poort zit die ingang achter een rubberen klepje dat de behuizing afsluit. Zolang dat klepje goed dichtzit, geldt de IP-waarde. Zodra het openstaat, en dat gebeurt zodra iemand vergeet het terug te duwen na het laden, is de lamp op dat punt gewoon open. Regen komt dan direct bij de contacten. Corrosie is dan een kwestie van weken, niet van jaren. Het vervelende is dat je het niet ziet: de lamp doet het nog, tot hij op een dag niet meer laadt.

Modellen met een draadloos laadstation hebben dit probleem niet, omdat er geen opening in de behuizing zit. Je zet de lamp op het station en het laden gebeurt door de behuizing heen. Dat is een van de weinig genoemde maar in de praktijk belangrijke voordelen van dat systeem. Zie je twee lampen met dezelfde IP65 en dezelfde prijs, waarvan er een draadloos laadt en de ander via USB, dan is de eerste op termijn de betrouwbaardere keuze voor buiten.

Dezelfde lamp, andere IP-waarde

Een tweede valkuil die je zelden ergens beschreven ziet. Bij verschillende merken verschilt de IP-classificatie per kleurvariant of per uitvoering binnen dezelfde productlijn, doordat de afwerking van de behuizing anders is. Twee lampen die op de foto identiek lijken kunnen dus verschillend geclassificeerd zijn.

Dat betekent dat je nooit mag afgaan op wat je over de productlijn leest, en altijd de specificaties van de exacte variant moet controleren. Wij kwamen dit in de praktijk tegen bij het Zafferano-assortiment: in onze review van de Poldina Pro Mini heeft de roestbruine uitvoering IP54, terwijl de Olivia Pro op IP65 zit. Dat verschil bepaalt of de lamp op een open tafel mag blijven staan.

Wat IP niet dekt

Er is een misverstand dat elke winter terugkomt: dat een IP65-lamp de winter buiten kan doorbrengen. De IP-code zegt iets over stof en water en helemaal niets over temperatuur. Lithium-accu's verliezen capaciteit bij vorst, en een accu die maandenlang leeg in de kou staat kan blijvend beschadigd raken.

Praktisch betekent dat: haal elke oplaadbare buitenlamp in november naar binnen, ongeacht de IP-waarde. Laad hem tot ongeveer de helft op, berg hem vorstvrij op en laad hem halverwege de winter nog een keer bij. Dat kost je een paar minuten per jaar en het scheelt jaren levensduur. Voor wie wil weten hoe je zulke apparaten zo lang mogelijk in gebruik houdt en wat dat betekent voor afval, biedt Milieu Centraal bruikbare achtergrond.

IP zegt ook niets over UV-bestendigheid. Kunststof behuizingen verkleuren en verbrossen na een paar zomers vol zon, en juist die verbrossing tast de rubberen afdichting aan die de IP-waarde mogelijk maakt. Een lamp die bij aanschaf IP65 was, is na vijf jaar in de volle zon in de praktijk minder waterdicht dan het label belooft.

Zo pak je het slim aan

Een paar handelingen die het verschil maken tussen twee jaar en zeven jaar gebruik.

• Controleer na elke laadbeurt of het rubberen klepje van de USB-poort volledig terug op zijn plek zit.
• Maak de behuizing een paar keer per seizoen schoon met een vochtige doek, met aandacht voor de naad rond de afdichting.
• Zet de lamp niet in een plas water op het tafelblad. Bescherming tegen straalwater is iets anders dan urenlang met de voet in het water staan.
• Noteer bij aanschaf welke IP-waarde jouw specifieke variant heeft, bijvoorbeeld in een foto van de verpakking. Na twee jaar weet niemand het meer.
• Haal de lampen in november naar binnen, halfvol geladen en vorstvrij opgeborgen.

Hoe de IP-waarde verandert met de jaren

Een detail dat op geen enkele verpakking staat: de IP-classificatie is een momentopname. Ze wordt vastgesteld op een nieuwe lamp, in een testopstelling, met een afdichting die nog nergens door is aangetast. Die afdichting is meestal een rubberen ring tussen de behuizingsdelen of rond de laadpoort, en rubber is een materiaal dat veroudert.

Zon is daarbij de grootste vijand. UV-straling maakt rubber harder en brosser, waardoor het minder goed aansluit. Vorst en temperatuurwisselingen versnellen dat proces, omdat materialen uitzetten en krimpen. Na twee tot drie seizoenen buiten is de afdichting van een lamp meetbaar minder soepel dan bij aanschaf, ook al ziet hij er van buiten hetzelfde uit.

Dat verklaart een patroon dat je in gebruikerservaringen steeds terugziet: waterschade treedt zelden op in het eerste jaar en meestal in het tweede of derde. Kopers concluderen dan dat de lamp niet deugde, terwijl hij bij aanschaf gewoon aan de norm voldeed. Je kunt dit vertragen door de naad rond de afdichting een paar keer per seizoen schoon te maken en de lamp niet onnodig in de volle zon te laten staan als je hem toch niet gebruikt.

IP versus prijs: waar zit het geld in?

Een hogere IP-waarde kost geld, maar minder dan je zou denken. In het middensegment rond 50 tot 70 euro vind je ruim aanbod met IP65, terwijl er in het designsegment boven de 90 euro modellen zitten die op IP54 blijven steken. IP-waarde en prijs lopen dus niet gelijk op.

Dat komt doordat je bij duurdere lampen vooral betaalt voor materiaal, afwerking en merknaam. Een aluminium behuizing met een strak ontwerp kan prima op IP54 zitten, terwijl een eenvoudiger kunststof model met een goed doordachte afdichting IP65 haalt. Wie puur weerbestendigheid zoekt, hoeft dus niet in het duurste segment te kijken. Wie ontwerp belangrijk vindt, moet juist extra opletten dat de gewenste classificatie er ook echt is.

Praktisch advies: bepaal eerst welke IP-waarde je plek vraagt, filter daar op, en kies pas binnen dat filter op uiterlijk en prijs. Andersom werkt het zelden goed, want dan verlief je op een lamp die niet op de plek kan staan waar je hem wilt hebben.

Veelgemaakte fouten

De eerste: IP54 kopen in de veronderstelling dat het duidelijk beter tegen regen kan dan IP44. Qua water is het exact hetzelfde niveau. Wie meer waterbescherming wil, moet naar IP65.

De tweede: een lamp zonder vermelde IP-waarde buiten neerzetten omdat hij er robuust uitziet. Ontbreekt de classificatie, dan is de lamp vrijwel altijd voor binnen bedoeld. Uiterlijk zegt hier niets.

De derde: aannemen dat IP65 gelijkstaat aan volledig waterdicht. Het is bestand tegen waterstralen, niet tegen onderdompeling. In een vijver of zwembad is ook een IP65-lamp verloren.

De vierde, en de duurste: de lamp de hele winter buiten laten staan omdat de IP-waarde hoog genoeg lijkt. Vorst en IP hebben niets met elkaar te maken, en de accu betaalt de rekening. Meer over de afwegingen bij aanschaf lees je in onze koopgids over het kopen van een oplaadbare buitentafellamp.

Ervaringen

• Kopers die een lamp verloren aan water noemen bijna altijd de laadpoort als oorzaak, zelden de behuizing zelf.
• Wie een model met draadloos laadstation heeft, meldt merkbaar minder problemen met vocht, ook bij dezelfde IP-waarde.
• Het verschil tussen IP44 en IP54 blijkt in de praktijk nauwelijks merkbaar, precies omdat de waterbescherming identiek is.
• De schade valt vrijwel altijd in het tweede of derde seizoen, wanneer de rubberen afdichting is verweerd.

💬 Weet je welke IP-waarde bij jouw plek hoort? Vergelijk dan de modellen op weerbestendigheid en oplaadmethode.

Ook interessant

Twijfel je binnen een merk tussen twee uitvoeringen met verschillende classificatie? Onze vergelijking Poldina Pro Mini of Olivia Pro laat zien hoe zwaar dat verschil in de praktijk weegt bij de keuze.

Verder lezen

Wil je zien welke modellen welke IP-waarde hebben en hoe ze verder scoren op brandtijd en prijs? Bekijk onze toplijst oplaadbare buitentafellampen, waarin per lamp de classificatie en de oplaadmethode staan vermeld.