Welke verf voor modelbouw met airbrush? Zo kies je goed

Door Ramon van Berkom

Waarom de verf belangrijker is dan je pistool

Beginners investeren vaak in een beter pistool terwijl hun echte probleem in de verfpot zit. Een airbrush verstuift verf door een opening van vaak 0,3 mm. Verf die daar niet doorheen wil, geeft een spetterend of onregelmatig spuitbeeld, hoe goed je spuit ook is. Andersom haalt zelfs een eenvoudige airbrush een keurig resultaat als de verf op de juiste dikte staat en de druk klopt. De vuistregel die je overal terugziet: verdunde modelbouwverf moet ongeveer de dikte van magere melk hebben. Loopt de verf als room van je roerstaafje, dan is hij te dik. Ziet hij eruit als gekleurd water, dan verlies je dekking en gaat de verf op je model kruipen. Wat een airbrush technisch met die verf doet, staat beschreven in de technische uitleg over het airbrushprincipe.

De drie soorten verf voor modelbouw

Acrylverf op waterbasis is de standaard geworden. Hij ruikt nauwelijks, je maakt je spuit schoon met water of een milde cleaner en de gezondheidsrisico's zijn kleiner dan bij oplosmiddelhoudende verf. Voor thuis werken zonder professionele afzuiging is dat een groot voordeel. Nadeel is dat acryl snel droogt op de naaldpunt, wat modelbouwers tip dry noemen: een klein korstje verf dat je spuitbeeld verstoort en dat je regelmatig wegveegt.

Enamelverf op basis van white spirit droogt trager en vloeit daardoor mooier uit tot een gladde laag. Veel bouwers gebruiken enamel vooral voor washes en detailwerk. Het oplosmiddel vraagt goede ventilatie en het schoonmaken kost meer moeite.

Lakverf, in de modelbouw bekend van producten als Mr. Color, geeft de hardste en dunste laag en hecht uitstekend op plastic. Profs waarderen dat, maar de dampen zijn stevig en je hebt echt een spuitcabine met afzuiging nodig. Voor de meeste thuisbouwers is acryl op waterbasis de verstandige keuze.

Welke merken je in Nederland tegenkomt

Vallejo is bij veel modelbouwers het startpunt. Let op het verschil tussen de lijnen: Model Color is dikker en bedoeld voor penseelwerk, terwijl Model Air al dunner is afgesteld voor de airbrush en vaak met weinig extra thinner werkt. Wie Model Color door een fijne naald probeert te jagen zonder te verdunnen, loopt gegarandeerd vast. De actuele productinformatie per lijn staat op de site van Acrylicos Vallejo.

Tamiya acryl in de X- en XF-reeks spuit prachtig, maar verdun je bij voorkeur met de eigen X-20A op alcoholbasis. Kraanwater werkt bij dit merk juist slecht en geeft een korrelig resultaat. Mr. Hobby Aqueous is een acrylvariant die veel wordt gebruikt naast de lakverf Mr. Color van hetzelfde huis. AK Interactive en Ammo leveren daarnaast complete sets voor specifieke camouflageschema's, wat handig is als je een bepaald voertuig of vliegtuig nauwkeurig wilt naspuiten.

Waar moet je op letten?

checkmark Kies acryl op waterbasis als je thuis zonder afzuiging werkt

checkmark Gebruik de thinner van het merk zelf, niet zomaar kraanwater

checkmark Let bij Vallejo op het verschil tussen Model Color en Model Air

checkmark Verdun tot ongeveer de dikte van magere melk als startpunt

checkmark Werk bij acryl rond 1,5 tot 2 bar en iets hoger voor primer

checkmark Reken op primer als basis, want kale plastic hecht matig

Verdunnen in de praktijk

Een bruikbaar startpunt voor de meeste acrylverf is ongeveer gelijke delen verf en thinner, dus 1:1. Sommige merken en kleuren willen dunner, richting twee delen thinner op één deel verf, zeker bij fijne lijnen op lage druk. Dekkende kleuren als wit en geel hebben juist meer pigment nodig en kunnen dikker blijven. Meng in de beker of in een apart bakje en roer goed door, want pigment zakt in de fles naar beneden. Schud je fles altijd stevig voor gebruik; veel klachten over slechte dekking komen door pigment dat nog op de bodem lag.

Test op een stuk oud plastic voordat je je model raakt. Zie je spetters, dan is de verf te dik of de druk te laag. Zie je spinnenwebachtige draadjes of loopjes, dan is de verf te dun of houd je de spuit te dichtbij. Pas telkens één ding aan, anders weet je niet wat het verschil maakte.

Zo pak je het slim aan

Praktische gewoonten die veel problemen voorkomen:

• Begin altijd met een dunne primerlaag, zodat je kleur hecht en dekt
• Bouw op in meerdere dunne lagen in plaats van één dikke
• Houd een pipet en een mengbakje bij de hand voor een vaste verhouding
• Veeg de naaldpunt tussendoor schoon om tip dry voor te zijn
• Spoel bij kleurwissels door met cleaner voor je verdergaat
• Gebruik bij snel drogende acryl eventueel een retarder om uitvloeien te verbeteren

Wat kost modelbouwverf

Losse potjes van 17 ml kosten meestal rond de 2,50 tot 3,50 euro per stuk. Een startset met een handvol basiskleuren zit vaak tussen 25 en 40 euro, en themasets voor een specifiek camouflageschema lopen richting 30 tot 50 euro. Reken daarnaast op thinner, ongeveer 6 tot 12 euro voor een fles die lang meegaat, en op airbrushcleaner in dezelfde orde. Primer in een fles voor de airbrush kost rond 8 tot 15 euro. Wie net begint, komt met drie tot vijf basiskleuren, een primer, een thinner en een cleaner een heel eind, samen ongeveer 40 tot 60 euro. Dat is een reële post naast de airbrush zelf en wordt vaak vergeten bij het budget.

Veelgemaakte fouten

De grootste fout is onverdunde verf gebruiken en vervolgens de schuld bij het pistool leggen. De tweede is de verkeerde thinner pakken, bijvoorbeeld water bij Tamiya, wat een korrelige laag oplevert. Fout drie is primer overslaan: op kaal plastic hecht acryl matig en kun je de laag er later met een nagel afkrabben. Fout vier is te dicht op het model spuiten met te veel verf, waardoor je loopjes krijgt die je hele werk verpesten. Fout vijf is niet schoonmaken na afloop, want opgedroogde acryl in de naald is de meest voorkomende oorzaak van storingen. Werk je met oplosmiddelhoudende verf of cleaner, zorg dan voor goede ventilatie en denk aan een geschikt masker. Informatie over veilig omgaan met verf en oplosmiddelen en het afvoeren van restanten vind je bij Milieu Centraal.

Ervaringen

• Bouwers die overstapten op de merkeigen thinner meldden vrijwel meteen minder verstoppingen
• Vallejo Model Air wordt vaak genoemd als makkelijkste start omdat er weinig extra verdunnen bij komt kijken
• Tamiya met X-20A krijgt lof om de gladde laag, met de kanttekening dat water bij dit merk juist tegenwerkt
• Tip dry op de naaldpunt is bij acryl een terugkerend punt; regelmatig afvegen wordt als standaardgewoonte genoemd

chat-emoji Weet je welke verf je wilt gebruiken? Kies dan de airbrush die daarbij past in onze toplijst.

Ook interessant

Hoe fijn je kunt spuiten hangt samen met je naaldmaat en de dikte van je verf. Die relatie leggen we uit in onze gids over bediening en naaldmaat van een airbrush. Zoek je nog een geschikte spuit, begin dan bij de koopgids over airbrush kopen voor modelbouw.

Verder lezen

Bekijk welke spuit bij jouw verf en werkwijze past in onze toplijst met de beste airbrushes voor modelbouw, of lees de review van de Timbertech ABPST05 met double action bediening.