Brandwerende accutas: brandklasse, normen en echte tests

Door de redactie van Bestereviews.nl

Waarom deze vraag lastig te beantwoorden is

Een brandwerende accutas kost twintig tot vijftig euro en belooft bestendigheid tot duizend, veertienhonderd of zelfs drieentwintighonderd graden. Die getallen staan op producten die fysiek nauwelijks van elkaar verschillen. Dat roept meteen de vraag op wie dat eigenlijk gecontroleerd heeft.

Het antwoord is ongemakkelijk: voor accutassen bestaat geen norm. Er is geen keurmerk, geen verplichte test en geen instantie die meekijkt. Een fabrikant mag een getal opschrijven en niemand houdt hem tegen.

Voor de zakelijke markt ligt dat anders. Daar bestaat wel een toets, en juist dat verschil maakt duidelijk waar je als particulier aan toe bent.

Wat gebeurt er eigenlijk bij een accubrand?

Een fietsaccu is een lithium-ion batterij met vaak meer dan veertig cellen. Raakt een cel beschadigd of overbelast, dan kan een chemisch proces op gang komen dat thermal runaway heet. De cel wordt steeds heter, barst open en steekt de cellen ernaast aan.

Twee eigenschappen maken dat zo vervelend. De reactie houdt zichzelf in stand, dus blussen met water werkt niet. En de piektemperatuur loopt op tot ongeveer twaalfhonderd graden, waarbij giftige gassen vrijkomen zoals fluorwaterstof en lithiumdampen.

Dat verklaart waarom de brandweer bij een opgezwollen of rokende accu adviseert om 112 te bellen, de ruimte te verlaten en niet zelf te blussen of te verplaatsen. Het advies is uitdrukkelijk niet om het zelf op te lossen.

Wat doet een brandwerende tas wel en niet?

Een tas blust niet en voorkomt niets. Hij damt af. Bij een brand houdt hij hitte en vlammen tijdelijk binnen, zodat de brand zich minder snel verspreidt en jij tijd hebt om het huis uit te komen.

De Nederlandse Brandwonden Stichting, die zelf zo'n tas verkoopt, formuleert de grens het scherpst van alle partijen in deze markt. Zij schrijft dat de tas de brandontwikkeling remt, dat je niet rustig kunt doorslapen als de accu vlam vat, en dat je bij brand alsnog zo snel mogelijk naar buiten moet. Dat is precies de juiste verwachting.

Dat een verkopende partij zelf de beperking benoemt zegt iets. De meeste webshops doen het niet, en een enkele affiliate-lijst noemt een accutas zelfs onmisbaar. Onmisbaar is hij niet; nuttig kan hij wel zijn.

Claims en wie ze toetst

De onderste rij verdient toelichting. De pasvorm is in deze markt het punt waarop de meeste kopers achteraf teleurgesteld zijn, en daar helpt geen enkele claim je mee. Hoe je dat zelf meet staat in onze gids over de juiste maat.

Waarom bedrijven wel een norm hebben en jij niet

Het verschil tussen de zakelijke en de particuliere markt is groot en het verklaart veel. Fietsenwinkels, hotels, vakantieparken en bezorgdiensten laden tientallen accu's tegelijk, en daar is de schade bij een brand navenant. Verzekeraars zijn dat gaan merken en stellen inmiddels eisen aan de manier waarop die accu's worden opgeslagen.

Daaruit is een productcategorie ontstaan die wel getoetst wordt: de laadkast. Zo'n kast wordt per stuk beproefd volgens een concept van de VDMA-richtlijn en gecertificeerd op een maximale hoeveelheid wattuur die erin mag. Gaat er binnenin iets mis, dan blijft de schade in die kast.

Precies daar zit de scheidslijn. Voor de kast bestaat een toets, een certificaat en een verzekeringseis. Voor de tas bestaat geen van drieen. Wie een consumententas koopt en denkt daarmee dezelfde zekerheid te kopen, vergist zich in de categorie.

Dat is geen reden om een tas af te schrijven. Het is wel de reden om een tas te beoordelen op wat hij aantoonbaar doet in plaats van op het getal dat erop staat.

Waar moet je op letten?

checkmark Een getal zonder toetsende partij erachter is marketing, geen specificatie

checkmark Een hoger getal betekent in dit schap niet automatisch een betere tas

checkmark Vraag door op het woord getest: getest door wie, en waarop

checkmark Een norm voor laadkasten geldt niet voor een tas van dertig euro

checkmark Materiaalbeschrijvingen zoals acht lagen zeggen niets over prestatie

checkmark Let op de brandklasse: een lithiumbrand gedraagt zich anders dan papier of olie

Dat laatste punt komt zelden ter sprake en het is wel belangrijk. Een lithiumbrand is geen gewone vaste-stofbrand maar een chemische ontledingsreactie die zuurstof uit zichzelf levert. Daarom werkt een standaard brandblusser er slecht op en daarom is indammen zoveel logischer dan blussen.

Zo pak je het slim aan

• Begin bij je laadgedrag en pas daarna bij een product
• Laad buiten, in een schuur of garage zonder brandbare inhoud
• Gebruik altijd de originele lader en laad niet onbeheerd
• Haal de stekker eruit zodra de accu vol is
• Laad nooit in of naast een vluchtroute zoals een gang of trappenhuis
• Hang een werkende rookmelder in de ruimte waar je laadt
• Is je accu gevallen, opgezwollen of vervormd, laad hem dan niet meer op

Pas als die punten staan, is een tas een zinvolle tweede laag. Woon je in een appartement zonder buitenruimte, of laad je nu eenmaal binnen, dan is dat precies de situatie waarvoor zo'n tas bedoeld is.

Wat kost het?

Rond de twintig euro koop je een ruime tas met veel beoordelingen maar zonder enige toets. Tussen de dertig en veertig euro betaal je voor afwerking, een oplaadpoort of een steviger sluiting, niet voor een betere brandprestatie.

Rond de vijftig euro zit het enige model waarvan een onafhankelijk instituut het brandgedrag heeft beproefd. Dat is ongeveer het tweeenhalfvoudige van de instap, en daarmee koop je het enige harde bewijs dat in dit schap te koop is.

Wil je een echte norm, dan kom je uit bij laadkasten voor bedrijven. Die zijn getest volgens een concept van de VDMA-richtlijn en per kast gecertificeerd, en ze kosten een veelvoud. Voor een particulier met een enkele accu is dat zelden te verantwoorden.

Hoe herken je een claim die wel iets zegt?

Er is een eenvoudige toets. Een bruikbare claim noemt drie dingen: wie er getest heeft, waarop getest is, en met welk resultaat. Ontbreekt een van die drie, dan is het een productomschrijving en geen bewijs.

Zet die toets naast de claims in dit schap en er blijft weinig over. Acht lagen glasvezel vertelt je iets over de opbouw maar niets over het gedrag bij brand. Waterdicht en explosiebestendig zijn eigenschappen zonder maatstaf. Een temperatuurgetal zonder testinstituut is een bewering.

De Efectis-proef haalt die toets wel. Er is een instituut genoemd, er is getest op het binnenhouden van vuur en explosiedruk, en er zijn echte accu's tot ontbranding gebracht in plaats van een stukje stof onder een brander. Je hoeft dat resultaat niet blind te vertrouwen, maar het is controleerbaar en dat is het hele punt.

Kom je een claim tegen die naar een norm verwijst, controleer dan altijd op welk product die norm slaat. Een richtlijn voor laadkasten op een tas plakken is formeel niet onwaar en praktisch misleidend.

Veelgemaakte fouten

De eerste is het hoogste getal kopen. Dat is in deze markt de minst betrouwbare selectiegrond die er is.

De tweede is denken dat een tas het laadgedrag vervangt. Dat is precies omgekeerd: het laadgedrag doet het meeste werk en de tas vangt de rest op.

De derde is een tas gebruiken met de klep of rits open, omdat de laadkabel er anders niet uit kan. Dan is de tas een stoffen hoes geworden. Kies een model met kabeldoorvoer of laad buiten de tas.

De vierde is denken dat een brandwerende hoes je accu in een vliegtuig toelaat. Dat is niet zo. Luchtvaartmaatschappijen werken met een grens in wattuur en een tas verandert die regel niet.

De vijfde is een tas kopen voor een accu die eigenlijk vervangen moet worden. Is je accu gevallen, opgezwollen of vervormd, dan is dat geen situatie die je met een tas oplost. Laat hem nakijken bij een fietsspecialist en laad hem in de tussentijd niet meer op.

De zesde is de tas overbelasten of jarenlang ongemoeid laten. Vuil, scheuren en een beschadigde coating tasten de werking aan, en een tas die vol andere spullen zit doet niet waarvoor hij gekocht is.

Ervaringen

• FORUM De meest gestelde vraag op Nederlandse fietsfora is ronduit sceptisch: brandt een accu niet veel harder dan zo'n tasje aankan
• FORUM Diezelfde discussie loopt vaak door naar vervoer in het vliegtuig en de wattuur-grens
• Kopers die een tas kochten na een nieuwsbericht over een accubrand noemen vooral gemoedsrust, zelden een test
• Klachten gaan bijna altijd over de maat en bijna nooit over het materiaal

Die scepsis is terecht en tegelijk half juist. Een tas houdt een uitgebreide brand niet tegen. Hij is bedoeld voor de eerste minuten, en dat is precies waar de Efectis-proef op gericht was: vuur en explosiedruk binnenhouden.

chat Twijfel je of een tas iets voor jou is? Kijk eerst waar je laadt. Kun je naar buiten, dan is dat effectiever en gratis.

Wanneer is een tas de moeite en wanneer niet?

Woon je in een rijtjeshuis met een schuur of een lege garage, dan lost je laadplek meer op dan welk product ook. Een tas voegt daar weinig toe en het geld is beter besteed aan een rookmelder in de laadruimte.

Laad je in een appartement, in een gang, in een berging naast de voordeur of op een plek waar je niet omheen kunt, dan verandert die afweging. Daar is de winst van een paar extra minuten reeel en is twintig tot vijftig euro een verdedigbare uitgave.

Neem je de accu regelmatig mee in de auto of laat je hem bij anderen laden, dan telt vooral het vervoer. Een tas beschermt dan ook tegen stoten en vocht, en dat is een praktisch voordeel dat los staat van de brandvraag.

En heb je meerdere accu's of laad je er beroepsmatig, dan hoor je eerlijk gezegd niet in dit schap. Dan is een getoetste laadkast de categorie waar je naar moet kijken, hoe veel duurder die ook is.

Ook interessant

Weet je al dat je een tas wilt, dan is de maat de volgende horde. In onze maatgids lees je waarom de hoogte belangrijker is dan de lengte en hoe je in vijf minuten meet.

Wil je weten wat een ruime instaptas in de praktijk doet, lees dan onze review van de Muzooy accutas. Daarin staat ook hoe wij met de temperatuurclaim van dat model omgaan.

Algemene informatie over veilig laden vind je bij VeiligheidNL en bij de Consumentenbond.

Verder lezen

Wil je modellen naast elkaar zien met per slot de afmeting en de reviewbasis, bekijk dan onze toplijst met brandwerende accutassen. Daarin staat ook welk model als enige onafhankelijk is beproefd.