Luchtbevochtiger schoonmaken: in 6 stappen, per type

Door de redactie van Bestereviews.nl

 

Luchtbevochtiger schoonmaken in zes stappen

 

• Stekker eruit en een stoomapparaat eerst laten afkoelen.
• Reservoir en onderbak legen in de gootsteen.
• Omspoelen met heet water, zonder afwasmiddel.
• Naborstelen met een zachte borstel, ook rond de dop.
• Afdrogen en een half uur open laten staan.
• Vullen met vers water, nooit met de vorige vulling.

 

Dat is de wekelijkse routine voor elk type. Hoe vaak je daarnaast moet ontkalken en met welk middel verschilt per techniek; dat staat verderop in de tabel.

 

Waarom schoonmaken bij dit apparaat geen bijzaak is

 

In een luchtbevochtiger staat water stil op kamertemperatuur, in het donker, soms dagenlang. Dat is precies de omgeving waarin bacterien en schimmels groeien. Bij een ultrasoon model komt wat daar groeit via de fijne nevel rechtstreeks in de lucht die je inademt; bij een verdamper of luchtwasser blijft het grootste deel achter in het filter of de bak, maar gaat het apparaat wel ruiken.

 

Daar komt kalk bij. Elke liter kraanwater laat mineralen achter in het toestel. Die slaan neer op het trilplaatje, in de filtermat of op het verwarmingselement, afhankelijk van het type. Verkalking is de meest voorkomende reden dat een luchtbevochtiger na een of twee seizoenen minder gaat doen, en vrijwel altijd is het apparaat niet stuk maar vies.

 

Het goede nieuws: de wekelijkse beurt kost vijf minuten. Het gaat mis bij mensen die het generieke azijn-recept van internet op elk apparaat loslaten, want dat werkt niet bij elke techniek en kan bij sommige filters zelfs schade doen.

 

Eerst weten welk type je hebt

 

Kijk in de handleiding of op de doos. Zie je een zichtbare nevelpluim uit het apparaat komen, dan heb je een ultrasoon model. Komt er niets zichtbaars uit maar wordt de lucht wel vochtiger, dan is het een verdamper, een NanoCloud-model van Philips of een luchtwasser. Voelt de uitgeblazen lucht warm aan, dan is het een stoomapparaat.

 

Dat onderscheid bepaalt alles wat hierna komt. Wie niet zeker weet welke techniek in huis staat, vindt de verschillen uitgewerkt in onze gids vier luchtbevochtiger-technieken vergeleken.

 

Onderhoud per techniek

 

Techniek	Hoe vaak	Waarmee
Ultrasoon	Reservoir wekelijks, trilplaatje maandelijks	Natuurazijn, ontkalker op een doekje
Koudwaterverdamper	Reservoir wekelijks, filter elke 2 tot 3 maanden vervangen	Warm water, filter volgens handleiding
NanoCloud	Reservoir wekelijks, cassette elke 3 maanden	Alleen heet water, geen azijn of zeep
Luchtwasser	Waterbak en schijven elke 2 weken	Hygienemiddel van het merk, ontkalker bij aanslag
Stoom	Verwarmingselement maandelijks ontkalken	Ontkalker of azijnoplossing

 

De vuistregel onder deze tabel: het reservoir is bij elk type wekelijks aan de beurt, het onderdeel dat het werk doet verschilt. Woon je in een regio met hard water, dan halveer je de intervallen voor ontkalken.

 

De wekelijkse beurt, stap voor stap

 

Deze route geldt voor elk type. Reken op vijf tot tien minuten.

 

• Haal de stekker uit het stopcontact en laat een stoomapparaat eerst afkoelen.
• Giet het reservoir en de onderbak leeg in de gootsteen, niet over een plant of in de wasbak van de badkamer.
• Spoel de tank om met heet water. Gebruik geen afwasmiddel met verzorgende stoffen erin: die laten een filmlaag achter waar bacterien zich aan hechten.
• Neem de binnenkant na met een zachte borstel of een oude tandenborstel, vooral in de hoeken en rond de dop.
• Droog alles af met een schone doek en laat de onderdelen een half uur open staan voordat je hem weer in elkaar zet.
• Vul met vers water. Laat nooit water van de vorige week staan omdat het er nog helder uitziet.

 

Ontkalken, en hoe vaak dat moet

 

Ontkalken is iets anders dan schoonmaken. Bij schoonmaken haal je biologische aanslag weg, bij ontkalken los je minerale afzetting op. De frequentie hangt af van de hardheid van je kraanwater, die je bij je waterbedrijf op postcode kunt opzoeken.

 

Bij zacht water volstaat maandelijks ontkalken. Bij hard water, zoals in delen van Limburg, Brabant en Zuid-Holland, is elke twee weken realistischer. Gebruik natuurazijn in een verhouding van ongeveer een op een met water, of de ontkalker van het merk zelf. Laat het dertig minuten tot een uur staan, spoel daarna grondig na tot je geen azijn meer ruikt, en droog af.

 

Twee uitzonderingen zijn belangrijk. Bij een ultrasoon model gaat de aandacht naar het trilplaatje onder in de tank: breng de ontkalker met een doekje of wattenstaafje direct op dat plaatje aan in plaats van de hele tank te vullen. En bij NanoCloud-modellen van Philips werkt azijn averechts op de cassette, dus daar blijft het bij heet water.

 

Wil je de verkalking bij de bron aanpakken, dan speelt de waterkeuze mee. Welk water bij welke techniek hoort staat in welk water gebruiken in je luchtbevochtiger.

 

Middelen die je beter overslaat

 

Over bleekmiddel lopen de adviezen uiteen. Sommige Engelstalige gidsen noemen het als desinfectiemiddel, terwijl fabrikanten het juist afraden omdat het kunststof aantast en resten achterlaat die je vervolgens inademt. Voor huishoudelijk gebruik is natuurazijn de veiliger route, en bij twijfel de ontkalker van het merk.

 

Schurende middelen en staalborstels horen er sowieso niet bij: krassen in de tankwand geven bacterien juist meer grip. Etherische olie hoort alleen in een apparaat met een apart aromavak, nooit los in het reservoir, omdat de olie kunststof en de vernevelaar aantast. Ontkalkingsvloeistof die je bewaart om hem een tweede keer te gebruiken werkt nauwelijks nog, want koud is het middel veel minder actief.

 

Filter vervangen of alleen spoelen

 

Dit is de vraag waar het geld zit, want filters zijn bij de meeste modellen de grootste doorlopende kostenpost. Het verschil is simpel: spoelen haalt los vuil weg, vervangen haalt de verzadiging weg. Een filtermat in een koudwaterverdamper vangt mineralen op en raakt daardoor vol, en dat is geen vuil dat je eruit spoelt. Je kunt het spoelen dus wel doen tussendoor, maar het verlengt de levensduur hooguit met weken.

 

Praktische signalen dat vervangen nodig is: de mat voelt stug of verkleurd aan, het apparaat verbruikt merkbaar minder water per dag dan in het begin, of er blijft een geur hangen na een volledige schoonmaakbeurt. Het indicatorlampje dat sommige modellen hebben telt draaiuren en houdt geen rekening met de hardheid van je water, dus in een hard-waterregio ben je vaak eerder toe aan een nieuwe dan de indicator aangeeft.

 

Reken per jaar op vijftien tot dertig euro bij een compact ultrasoon model met anti-kalk patroon, tachtig tot honderd euro bij een NanoCloud-cassette, en honderd tot honderdvijftig euro bij een koudwaterverdamper met filtermat. Een filterloze luchtwasser heeft die kostenpost niet en vraagt in ruil daarvoor de tweewekelijkse beurt aan de schijven.

 

Onderdelen die iedereen vergeet

 

Bij vrijwel elke klacht over aanhoudende geur blijkt achteraf dat de tank netjes is schoongemaakt en de rest niet. Drie plekken worden standaard overgeslagen.

 

• De onderbak waar de tank op staat. Daar blijft een laagje water achter dat nooit ververst wordt en dat in het donker staat.
• De dop of het ventiel van de tank. Rond de rubberen ring zit een randje waar aanslag zich ophoopt en waar geen borstel bij komt; een wattenstaafje werkt daar beter.
• De uitblaasopening en het kanaal daarnaartoe. Bij ultrasoon-modellen slaat daar kalk neer die de nevel geleidelijk afknijpt.

 

Neem die drie mee in de maandelijkse ontkalkingsbeurt in plaats van in de wekelijkse, dan kost het nauwelijks extra tijd.

 

Hoe weet je of het werkt

 

Een schoongemaakt apparaat herken je aan drie dingen. Het waterverbruik gaat terug naar het niveau van toen hij nieuw was, want een verkalkte vernevelaar of een verzadigd filter geeft minder af. De lucht die eruit komt ruikt naar niets in plaats van naar muf. En de luchtvochtigheid in de kamer loopt weer op naar de waarde die je hebt ingesteld.

 

Dat laatste controleer je met een losse hygrometer van tien tot twintig euro, en dat is bij dit apparaat de enige objectieve maat. Een ingebouwde hygrostaat meet de lucht vlak bij het toestel en wijkt vaak enkele procenten af van de rest van de kamer. Blijft de waarde ondanks een schone machine steken onder de veertig procent, dan is het apparaat te klein voor de ruimte en helpt schoonmaken niet.

 

Het apparaat ruikt muf, wat nu

 

Een muffe of zoetige geur betekent bijna altijd dat er biologische aanslag in het reservoir of het filter zit. De geur verdwijnt niet door harder te ventileren of door geurolie toe te voegen; die maskeert alleen.

 

Werk in deze volgorde. Maak eerst het reservoir grondig schoon volgens de stappen hierboven en laat het volledig drogen. Blijft de geur, vervang dan het filter of de cassette, ook als het interval nog niet verstreken is: een verzadigd filter is zelf een groeiplaats. Blijft het daarna nog steeds, controleer dan de onderbak en de kanalen waar water doorheen loopt, want daar kijkt vrijwel niemand.

 

Een roze of oranje slijmlaag in de bak is een apart geval. Gebruikers melden op forums dat die laag binnen twee tot drie nachten terugkomt, ook na een azijnbeurt. Dat is geen defect van het apparaat en geen teken van slecht kraanwater. De aanpak is frequentie: dagelijks legen en drogen in plaats van bijvullen, en wekelijks een azijnbeurt. Wie een milde zeep met verzorgende stoffen gebruikt, houdt het probleem juist in stand doordat er een filmlaag achterblijft.

 

Opbergen aan het einde van het seizoen

 

In Nederland staat een luchtbevochtiger van oktober tot maart aan en de rest van het jaar in de kast. Dat laatste is het moment waarop de meeste apparaten sneuvelen, meestal doordat ze half gevuld worden weggezet.

 

Doe het zo: laatste keer grondig ontkalken, filter of cassette eruit en weggooien in plaats van bewaren, alle onderdelen een dag open laten drogen, en pas daarna opbergen. Zet hem niet in een vochtige kelder of schuur maar binnenshuis. Een nieuw filter koop je in september, niet in mei, want dan ligt hij een zomer lang te wachten.

 

Wanneer schoonmaken niet meer helpt

 

Soms is het apparaat op. Blijft er een chemische of branderige lucht hangen die niet weggaat na een volledige beurt en een nieuw filter, dan zit het probleem in de motor of de bekabeling en houdt schoonmaken op. Hetzelfde geldt voor een trilplaatje dat na ontkalken nog steeds nauwelijks nevel geeft, en voor een tank met haarscheuren.

 

Bij een apparaat van onder de honderd euro dat drie tot vier seizoenen heeft gedraaid, is vervangen dan redelijker dan blijven repareren. Bij een premium model loont het om eerst bij de fabrikant naar onderdelen te vragen, want die gaan bij goed onderhoud acht tot twaalf jaar mee. Vraag in dat geval naar de watertank en de vernevelaar apart, want dat zijn de twee onderdelen die het eerst slijten en die bij de meeste merken los leverbaar zijn. Een tank van twintig tot dertig euro op een apparaat van driehonderd is een verstandige uitgave; dezelfde tank op een model van veertig euro is dat niet.

 

Ook interessant

 

Een model dat filterloos werkt scheelt een terugkerende kostenpost, maar vraagt wel elke twee weken een beurt. Hoe dat in de praktijk uitpakt lees je in onze Venta LW45 review. Voor een compact model met anti-kalk filter: bekijk de Duux Tag 2 review.

 

Verder lezen

 

Zoek je een apparaat waarbij het onderhoud zo licht mogelijk blijft? Vergelijk de tien modellen in onze toplijst luchtbevochtigers, of lees de Philips HU2716 review voor een NanoCloud-model met een vast cassette-ritme.