Opstahulp bed: welk hulpmiddel past bij jouw situatie

Door Ramon van Berkom

Uit bed komen is een andere beweging dan opstaan uit een stoel

Wie moeite heeft met opstaan denkt al snel aan een beugel of een frame. Maar uit bed komen bestaat uit drie bewegingen die elk hun eigen probleem hebben, en dat verklaart waarom het ene hulpmiddel wel werkt en het andere niet.

De eerste beweging is van liggend naar zittend. Daar heb je buik- en rugspieren voor nodig, en die laten het na een operatie of bij spierzwakte het eerst afweten. De tweede is draaien met je benen over de bedrand, waarbij je heup en je evenwicht het werk doen. De derde is overeind komen vanaf de bedrand, en dat is dezelfde beweging als opstaan uit een stoel, alleen vanaf een lager en zachter vlak.

Vraag jezelf af waar het misgaat. Kom je niet overeind vanuit liggen, dan heb je iets nodig om je aan op te trekken boven je hoofd of naast je borst. Kom je wel overeind maar durf je de laatste stap niet, dan heb je iets stevigs naast het bed nodig op heuphoogte. Dat zijn twee verschillende producten, en de meeste mensen kopen het verkeerde omdat ze zichzelf die vraag niet stellen.

Zes hulpmiddelen die allemaal iets anders doen

De slaapkamer kent meer bedhulpmiddelen dan de meeste mensen weten. Ze staan zelden bij elkaar in een winkel, waardoor je makkelijk op het eerste model klikt dat je tegenkomt.

• Bedbeugel of bedsteun. Een stang die je onder het matras schuift en met banden vastzet, met een greep op ongeveer heuphoogte. Helpt bij draaien en bij de laatste stap omhoog. Het meest gekochte type en meestal het goedkoopste.
• Bedhek. Breder dan een beugel en primair bedoeld om uit bed vallen te voorkomen, maar in de praktijk gebruik je hem ook om je aan op te trekken. Kies dit als er naast het opstaan ook een valrisico speelt tijdens de nacht.
• Bedpapegaai of bedgalg. Een frame achter of naast het bed met een driehoekige handgreep die boven je borst hangt. Dit is het enige type dat je helpt van liggend naar zittend te komen. Hij vraagt wel vloeroppervlak en is duidelijk zichtbaar in de kamer.
• Bedtouwladder. Een band met treden die je aan het voeteneinde bevestigt en over de deken legt. Je trekt jezelf trede voor trede omhoog. Goedkoop, licht en makkelijk mee te nemen, maar hij vraagt kracht in je armen en schouders.
• Bedverhoger. Klossen onder de poten die het hele bed vijf tot tien centimeter omhoog brengen. Geen greep dus, maar een lager bed is vaak juist het hele probleem. Vanaf een hoger bed sta je met minder kracht op.
• Los frame naast het bed. Een staand hulpmiddel dat niet aan het bed vastzit en dat je dus ook meeneemt naar de bank of het toilet. Duurder, maar het lost meerdere plekken tegelijk op.

Twee van deze zes staan in onze toplijst met opstahulpen, naast modellen voor bank en stoel. De rest is specialistischer en koop je alleen als de situatie erom vraagt.

Jouw bed bepaalt wat er past

Dit is het punt waar de meeste aankopen misgaan, en het is bij bedhulpmiddelen belangrijker dan bij welk ander opstahulpmiddel dan ook. Een beugel voor naast de bank past overal; een bedbeugel past soms nergens.

Een bedbeugel of bedhek verankert zichzelf door een horizontaal deel onder het matras te schuiven. Jouw lichaamsgewicht drukt dat deel vast. Op een lattenbodem werkt dat goed, want de latten geven net genoeg tegendruk. Op een boxspring is het matras zwaarder en het vlak harder, waardoor sommige modellen minder ver onder het matras komen dan bedoeld. Fabrikanten die hun product op boxsprings testen zeggen dat er expliciet bij; zeggen ze niets, ga er dan niet van uit.

Meet daarom twee dingen voor je bestelt. De hoogte van je bed vanaf de vloer tot de bovenkant van het matras, en de hoogte zonder matras. Dat tweede getal klinkt vreemd maar staat bij sommige modellen letterlijk in de eisen, met een venster van bijvoorbeeld 42 tot 53 centimeter. Zit je daarbuiten, dan past het product niet, hoe goed het verder ook is.

Staat je bed met een lange zijde tegen de muur, dan heb je aan een enkele beugel genoeg. Slaap je alleen in een tweepersoonsbed en draai je er ook in om, dan is een beugel aan beide zijden prettiger. En slaap je samen, dan volstaat er een aan jouw kant.

Waar moet je op letten?

✔ Draagvermogen volgens fabrikantopgave. De modellen in dit segment lopen grofweg van 100 tot 160 kilo. Zit je in de buurt van de grens, kies ruim.

✔ Het bedtype waarvoor het model is bedoeld: lattenbodem, boxspring, spiraalbodem of alle drie.

✔ De hoogte van de greep. Te laag en je moet voorover buigen, te hoog en je krijgt geen kracht. Verstelbaar is bijna altijd beter.

✔ De manier van bevestigen: banden om de lattenbodem, klemmen op het frame, of alleen het gewicht van het matras.

✔ Of hij weg kan. Sommige modellen klappen neer of schuiven in, wat prettig is als je het bed ook opmaakt of als er iemand anders slaapt.

✔ Of er beoordelingen zijn. Een flink deel van dit assortiment heeft er nog geen enkele, en dan koop je op specificaties alleen.

Zo pak je het slim aan

Een paar dingen kosten niets en schelen veel.

• Probeer eerst of het bed omhoog kan. Bedverhogers zijn goedkoop, en vanaf een hoger bed kost opstaan veel minder kracht. Soms is dat het hele antwoord.
• Ga na of je gemeente of thuiszorgwinkel uitleent. Bedbeugels en bedpapegaaien zitten vaak in het uitleenassortiment, soms met en soms zonder indicatie. Op Regelhulp zie je per situatie waar je moet zijn.
• Vraag een ergotherapeut mee te kijken als je twijfelt tussen twee typen. Die kijkt naar je bed, je kamer en je beweging in plaats van naar een productfoto, en dat advies is via de zorgverzekering vaak gedekt.
• Let op de retourtermijn. Een bedhulpmiddel dat niet past merk je pas de eerste nacht, dus koop bij een partij waar je zonder gedoe terug kunt sturen.
• Zet er licht bij. Nachtelijk opstaan gaat vaker mis door slecht zicht dan door te weinig kracht. Een lamp met bewegingssensor kost weinig en doet meer dan mensen verwachten.

Wat kost het

De prijsopbouw in dit segment is overzichtelijk en de verschillen zijn goed te verklaren.

Onderaan zitten de eenvoudige bedbeugels en bedsteunen: een stalen of aluminium stang met een greep en twee banden. Die kosten enkele tientjes en doen precies wat ze beloven. Wil je meer dan een greep, dan loopt het op. Een bedhek met sensorverlichting kost rond de 90 euro, en daarvoor krijg je een breder frame, een opbergvak en licht dat aangaat als je beweegt.

Daarboven begint het merksegment. De modellen van Trust Care liggen tussen de 195 en 220 euro, en het verschil tussen die twee zit in de verankering: de een schuift onder het matras, de ander staat op een eigen grondplaat en werkt dus ook waar niets onder kan. Dat is bouwkwaliteit en garantie, geen extra functie.

Een los frame dat je door het huis meeneemt kost rond de 55 euro en dekt daarmee bed, bank en toilet tegelijk. Reken dat mee: drie losse hulpmiddelen kopen is duurder dan een verplaatsbaar model, tenzij je op elke plek iets anders nodig hebt. De actuele prijzen per model staan in onze toplijst.

Veelgemaakte fouten

Vier dingen zien we telkens terugkomen, en ze zijn allemaal te voorkomen.

De eerste is kopen op prijs in plaats van op probleem. Een bedbeugel van dertig euro is geen koopje als je eigenlijk niet vanuit liggen overeind komt, want daar helpt hij niet bij. Dan heb je een papegaai of een touwladder nodig.

De tweede is niet meten. Bedhoogte, matrasdikte en bodemtype bepalen samen of een model past, en die drie getallen heb je in twee minuten. Retourneren kost meer tijd dan meten.

De derde is denken dat een hulpmiddel vallen voorkomt. Deze producten dragen die classificatie niet en de meeste fabrikanten claimen hem ook niet, ook al staat de verkooptekst vol met het woord veiligheid. Ze maken een beweging die je zelf nog kunt maken makkelijker. Val je regelmatig, dan is dit niet het antwoord en hoort de huisarts of een ergotherapeut ernaar te kijken. Achtergrond over valpreventie staat bij VeiligheidNL.

De vierde is te lang wachten. Mensen kopen een bedhulpmiddel vaak pas na een val of na een ziekenhuisopname, terwijl het juist voordien had geholpen. Merk je dat opstaan structureel meer moeite kost, dan is dat het moment.

Ervaringen

• Kopers noemen het wegglijden van de beugel als grootste ergernis, bijna altijd bij modellen die alleen op matrasgewicht steunen zonder band.
• Op boxsprings wordt vaker gemeld dat een model minder stevig zit dan verwacht, terwijl dezelfde beugel op een lattenbodem probleemloos werkt.
• De hoogte van de greep komt regelmatig terug: verstelbare modellen krijgen op dit punt merkbaar betere beoordelingen.
• Mantelzorgers noemen vooral dat er minder getild hoeft te worden, wat op langere termijn voor hen net zo belangrijk is als voor de gebruiker.
• Bij de duurdere merkmodellen gaat het commentaar zelden over het product en vaak over de prijs, wat erop wijst dat ze doen wat ze beloven.

💬 Twijfel je tussen twee typen, kies dan het model dat op de meeste plekken werkt. Verplaatsbaar verslaat gespecialiseerd zodra je op meer dan een plek hulp nodig hebt.

Lenen of vergoed krijgen voordat je koopt

Dit hoort eerlijk gezegd bovenaan te staan, maar de meeste mensen komen er pas achter nadat ze iets besteld hebben. Een flink deel van de bedhulpmiddelen is namelijk te leen, en een ander deel wordt vergoed. In beide gevallen ben je goedkoper uit dan wanneer je zelf koopt.

Bij kortdurend gebruik is uitleen de gewoonste route. Herstel je van een heup- of knieoperatie, dan heb je een bedbeugel of een papegaai vaak zes tot twaalf weken nodig en daarna niet meer. Thuiszorgwinkels lenen die uit, soms direct en soms nadat de huisarts of de behandelaar een indicatie heeft afgegeven. Voor een deel van het assortiment is helemaal geen indicatie nodig; je haalt het op of het wordt gebracht.

Gaat het om langdurig gebruik, dan komt de Wmo in beeld. De gemeente kijkt dan naar je woonsituatie en niet alleen naar het hulpmiddel, en dat is meteen de meerwaarde: een ergotherapeut of Wmo-consulent ziet dingen die je zelf niet ziet, zoals een bed dat op de verkeerde plek staat of een drempel die het echte probleem is. Aanvragen kost tijd, dus begin er niet mee op het moment dat het acuut wordt.

Er is ook een reden om toch zelf te kopen. Je wacht niet, je kiest zelf het model, en je bent van niemand afhankelijk. Voor een bedbeugel van enkele tientjes weegt dat vaak zwaarder dan de moeite van een aanvraag. Bij de duurdere modellen boven de honderd euro wordt die afweging anders, en daar loont het om eerst te bellen.

Ook interessant

Wil je zien welke modellen er zijn en wat ze kosten, dan is onze toplijst met opstahulpen het startpunt. Daar staan naast bedmodellen ook frames voor bank en stoel, met per model het draagvermogen en de reviewbasis.

Verder lezen

Kom je er niet uit welk type bij je past, begin dan bij de vraag waar het opstaan misgaat en niet bij het product. Ga daarna na of lenen of vergoeding een optie is, want dat scheelt geld en je kunt een model vaak eerst uitproberen. Kijk tot slot naar de voorwaarden van de verkoper: retourtermijn en garantie wegen bij een hulpmiddel zwaarder dan bij een gewone aankoop, en de Consumentenbond legt uit welke rechten je hebt. Klaar om te kiezen? Bekijk dan de vergelijking van opstahulpen.