Powerstation als thuisbatterij: kan dat en wanneer wel?

Door de redactie van Bestereviews.nl

Kan een powerstation als thuisbatterij werken?

Kort antwoord: half. De techniek werkt, het gebruiksmodel niet. Je laadt een powerstation overdag op met zonnestroom of netstroom, en in de avond draaien de apparaten die je erin hebt gestoken op die opgeslagen energie. Dat is precies wat een thuisbatterij ook doet, alleen dan voor een fractie van je verbruik en volledig met de hand.

Het woord thuisbatterij dekt in Nederland bovendien twee verschillende dingen. De vaste variant hangt in of bij de meterkast en wordt door een installateur aangesloten. De variant met stekker, ook wel stekkerbatterij of draagbare thuisbatterij genoemd, gaat in een gewoon stopcontact en koppelt via een slimme meter aan je verbruik. Die tweede is degene waarmee een powerstation echt vergeleken wordt.

Wat een thuisbatterij doet en een powerstation niet

Het verschil zit niet in de accu. Beide gebruiken meestal lithium-ijzerfosfaat en beide slaan stroom op. Het verschil zit in wat er met die stroom gebeurt.

Een stekkerbatterij is aangesloten op je huisinstallatie. Hij leest via een P1-uitlezer of slimme meter uit hoeveel je op dat moment verbruikt en hoeveel je opwekt, en hij schuift energie automatisch van het moment van overschot naar het moment van tekort. Dat geldt voor je hele huishouden, ook voor apparaten waar je nooit een stekker van omzet.

Een powerstation staat los van dat alles. Hij levert uitsluitend aan wat er fysiek in zit, hij weet niet wat de rest van het huis doet, en hij schakelt niets vanzelf. Daar staat een eigenschap tegenover die de stekkerbatterij meestal mist: omdat hij losstaat van het net, blijft hij werken als de stroom uitvalt.

De verschillen op een rij

De vuistregel die uit deze tabel volgt: een powerstation koop je voor onafhankelijkheid op een moment, een stekkerbatterij voor besparing over een jaar.

Wat je met de hand werkelijk verplaatst

Dit is de rekensom die de meeste mensen overslaan, en juist die bepaalt of het idee hout snijdt.

Een gemiddeld huishouden verbruikt tussen het einde van de middag en bedtijd grofweg twee tot drie kilowattuur. Dat is het venster waarin een thuisbatterij zijn werk doet. Van dat verbruik loopt maar een deel via stekkers die je daadwerkelijk kunt omzetten: de televisie, de router, wat verlichting, een laptop, misschien de koffiemachine. De oven, de inductieplaat, de vaatwasser en de wasmachine zitten vast aan de installatie of trekken te veel vermogen.

In de praktijk verplaats je zo ruwweg een derde tot de helft van dat avondverbruik, en alleen op de dagen dat je eraan denkt. Een powerstation van een kilowattuur is daarvoor ruim bemeten; het probleem is niet de capaciteit maar de bereikbaarheid van je verbruik.

Reken het voor jezelf na met drie getallen: wat verbruik je in de avond, welk deel daarvan zit in verplaatsbare stekkers, en hoeveel avonden per week ga je dit echt doen. Komt daar een klein getal uit, dan koop je het powerstation beter voor noodstroom en kamperen, en pak je het besparen aan met een stekkerbatterij.

Welke capaciteit heb je nodig als je het toch doet?

Stel dat je het handwerk accepteert en een powerstation wilt inzetten om je avondverbruik te verschuiven. Dan bepaalt niet de grootste accu de juiste keuze, maar het deel van je verbruik dat je kunt bereiken.

Tel op wat je in de avond aan verplaatsbare apparaten gebruikt. Een televisie komt vaak rond de honderd watt, een router en modem samen op een paar tientallen watt, verlichting op ledbasis nog minder, een laptop op vijftig tot zeventig watt. Draaien die vier een avond van vier uur, dan zit je ruwweg tussen de achthonderd en duizend wattuur. Houd er rekening mee dat ongeveer vijftien procent verloren gaat bij het omzetten naar 230 volt, dus reken de bruto capaciteit iets ruimer.

In die rekensom is een model van rond de kilowattuur het logische midden. Kleiner werkt als je alleen verlichting en apparatuur met een stekker voedt; groter is alleen zinvol wanneer je het apparaat ook voor noodstroom of kamperen wilt gebruiken, want voor het verschuiven van je avondverbruik loop je tegen de bereikbaarheid aan en niet tegen de capaciteit.

Let ook op het continu vermogen. Een koffiezetapparaat of waterkoker vraagt kortstondig veel, en een model dat daaronder blijft weigert het apparaat simpelweg. Voor de lichte avondverbruikers waar het hier om gaat, is vermogen zelden de beperkende factor.

Zonnepanelen koppelen: wat kan wel en wat niet

Hier ontstaat de meeste verwarring, omdat beide apparaten iets met zonnepanelen doen, maar op een totaal andere manier.

Een powerstation laadt op met losse panelen die je er rechtstreeks op aansluit, meestal via een XT60-ingang met een MPPT-regelaar aan boord. Dat is een gesloten systeem: de panelen laden het apparaat, het apparaat voedt de apparatuur die erin zit. Met je bestaande dakinstallatie heeft dat niets te maken, en je kunt de panelen op je dak er ook niet zomaar op aansluiten.

Een stekkerbatterij werkt juist met de stroom die je dakinstallatie al het huis in stuurt. Hij pakt het overschot dat anders het net op zou gaan, slaat het op en geeft het later weer af aan het huis. Daarvoor heeft hij geen eigen panelen nodig, wel een koppeling met je meter.

Wil je met een powerstation toch je dakstroom benutten, dan gaat dat alleen indirect: overdag opladen aan het stopcontact op het moment dat je panelen produceren. Dat werkt, maar het is opnieuw handwerk en je verliest bij elke omzetting een deel van de energie.

Wat verandert er als salderen afloopt?

Zolang je alles wat je teruglevert mag wegstrepen tegen wat je afneemt, is opslag financieel weinig interessant: het net fungeert dan als gratis batterij. Dat verandert wanneer de salderingsregeling afloopt. Vanaf dat moment levert terugleveren minder op dan zelf gebruiken, en pas dan gaat opslag zich terugverdienen.

Dat is precies de reden waarom stekkerbatterijen de laatste tijd snel opkomen, en waarom de vraag of een powerstation hetzelfde kan zo vaak gesteld wordt. Het eerlijke antwoord: het verschuift te weinig van je verbruik om dat effect te benutten. De besparing zit in de kilowatturen die je automatisch en dagelijks verplaatst, niet in de paar honderd wattuur die je met de hand omzet.

Wie nu oriënteert doet er goed aan de twee doelen expliciet te scheiden. Koop het powerstation voor zekerheid bij een storing en voor gebruik buitenshuis, en beoordeel de besparingsvraag apart, op basis van je eigen verbruik en opwek.

Veiligheid: waar de grens ligt

Twee punten die bij dit gebruik vaker misgaan dan bij kamperen.

Het eerste is het verlengsnoer. Wie een powerstation in de meterkast of de bijkeuken zet en met een haspel naar de woonkamer werkt, legt al snel meer vermogen op een snoer dan verstandig is. Rol een haspel altijd volledig af, want opgerold wordt hij warm, en let op het opgegeven maximum van de kabel in plaats van op wat het apparaat kan leveren.

Het tweede is de verleiding om terug te leveren. Een powerstation is niet gemaakt om stroom het huisnet in te sturen. Constructies waarbij een omvormer via een stekker het net op gaat, zijn geen kleine aanpassing maar een ingreep in je installatie. Laat dat aan een installateur of kies een apparaat dat er wel voor gebouwd is.

Zet het apparaat verder op een droge, vrije plek met ruimte rondom. Een powerstation onder een bank of in een dichte kast koelt niet af en gaat sneller in beveiliging.

Wanneer kies je wat?

Kies een powerstation wanneer je doel onafhankelijkheid is op losse momenten: een storing overbruggen, werken in de tuin of de schuur, kamperen, of stroom hebben op een plek zonder stopcontact. Ook als je al zonnepanelen hebt maar vooral een geruststelling zoekt voor als het misgaat, is dit het juiste apparaat.

Kies een stekkerbatterij wanneer je doel besparing is: meer van je eigen zonnestroom zelf gebruiken, inspelen op dynamische tarieven, of je voorbereiden op het aflopen van de salderingsregeling. Dat werk doet hij automatisch en voor je hele huishouden, en dat is precies wat een powerstation niet kan.

Kies beide wanneer je allebei die doelen hebt. Dat is geen dubbelop: ze doen verschillend werk. In de praktijk staat de stekkerbatterij het jaar rond te verdienen en ligt het powerstation klaar voor de storing en de vakantie.

Kosten en terugverdienen

Een powerstation verdien je niet terug met besparing. De hoeveelheid stroom die je ermee verplaatst is daarvoor te klein, en dat wordt niet beter met een groter model. De waarde zit in wat hij mogelijk maakt op momenten dat er geen stopcontact is of geen stroom.

Een stekkerbatterij verdien je wel terug, maar hoe snel hangt af van je verbruikspatroon, je opwek en je tarief. Reken met je eigen jaarverbruik en niet met een voorbeeld uit een folder, en houd er rekening mee dat de terugverdientijd verschuift zodra de salderingsregeling afloopt.

Let bij beide op de levensduur in laadcycli, want die bepaalt over hoeveel jaar je de aanschaf uitsmeert. Lithium-ijzerfosfaat haalt duizenden cycli; oudere lithium-ion aanzienlijk minder.

Drie situaties uit de praktijk

Appartement zonder eigen dak. Geen zonnepanelen, wel een dynamisch contract en de wens om goedkope uren te benutten. Een powerstation helpt hier nauwelijks: je verplaatst alleen wat je met de hand omsteekt en je verliest bij elke omzetting energie. Een stekkerbatterij met koppeling aan de meter doet dit werk automatisch en voor het hele huishouden.

Rijtjeshuis met panelen en een storingsgevoelige wijk. Hier lopen beide doelen samen. De stekkerbatterij pakt overdag het overschot en geeft het in de avond terug; het powerstation staat klaar voor het moment dat de wijk uitvalt en houdt router, verlichting en koelkast draaiend. Dat is de combinatie waarvoor beide apparaten gemaakt zijn.

Vrijstaand huis met schuur of werkplaats. Wie regelmatig gereedschap gebruikt op een plek zonder stopcontact, haalt uit een powerstation dagelijks nut, ook zonder besparingsmotief. De accu maakt in dat geval echte cycli en de aanschaf verdient zich terug in gemak in plaats van in euro's.

Wat deze drie gevallen gemeen hebben: de keuze volgt uit het doel en niet uit de specificaties. Twee apparaten met dezelfde accu kunnen een totaal verschillend antwoord zijn op dezelfde vraag.

Levensduur en onderhoud

Beide apparaattypes gebruiken meestal lithium-ijzerfosfaat, en die cellen halen duizenden laadcycli voordat de capaciteit merkbaar terugloopt. Het verschil zit in hoe vaak je die cycli maakt. Een stekkerbatterij laadt en ontlaadt vrijwel dagelijks; een powerstation dat alleen voor storingen klaarstaat, maakt er in een jaar misschien tien.

Dat heeft een gevolg voor onderhoud. Een accu die maandenlang vol of leeg stilstaat, gaat minder lang mee dan een accu die af en toe beweegt. Laat een powerstation dat je zelden gebruikt niet op honderd procent staan, maar ergens rond de helft, en laad hem een paar keer per jaar bij. Bewaar hem droog en niet in de vrieskou of de volle zon.

Veelgemaakte fouten

• Een powerstation kopen om te besparen, en na twee weken stoppen met het omzetten van stekkers
• Denken dat een stekkerbatterij ook noodstroom levert; dat doet hij meestal niet
• Capaciteit kopen die je niet kunt bereiken, omdat je zware verbruikers vast zijn aangesloten
• Een haspel opgerold laten liggen onder belasting
• Zelf een terugleverconstructie bouwen met een apparaat dat daar niet voor gemaakt is

Ook interessant

• Powerstation als noodstroom thuis
• Hoe vergelijk je powerstations stap voor stap
• Toplijst plug-and-play thuisbatterijen

Verder lezen

Wil je de stekkerbatterij-kant uitdiepen, dan vind je op ons zusterplatform de modellen en een keuzehulp:

• Top 10 beste stekkerbatterijen
• Keuzehulp thuisbatterij met stekker

Zoek je juist het apparaat voor de storing en de kampeerplek, bekijk dan onze toplijst powerstations, met per model de capaciteit en het continu vermogen.