Breimachine voor beginners: zo maak je je eerste werkstuk

Door de redactie van Bestereviews.nl

Wat je wel en niet hoeft te leren

Bij handbreien leer je steken: recht, averecht, ribbel, tricot. Bij een breimolen leer je geen enkele steek, want de machine vormt er maar een en doet dat zelf. De achtergrond van breien laat zien hoe die tricotsteek in elkaar zit, maar je hebt die kennis niet nodig om te beginnen.

Wat je wel leert is bediening. Opzetten, spanning houden en tempo. Meer is het niet. Daarom kun je met een molen binnen een middag resultaat hebben terwijl handbreien weken kost, en daarom is een molen ook geschikt om samen met kinderen vanaf een jaar of acht te doen.

Praktisch gevolg: je kunt de molen ook gebruiken zonder ooit interesse te hebben gehad in handwerk. Veel mensen kopen er een voor cadeaus of om met kinderen te doen, zonder zichzelf breier te noemen. Dat is precies waar het apparaat voor bedoeld is.

Dat betekent ook dat de beginnersuitleg die je online vindt over opzetlussen en steekpatronen je niet verder helpt. Die gaat over een andere techniek.

Voordat je begint: wol en werkplek

Neem gladde acrylwol van ongeveer 5 tot 6 millimeter. Vaak zit er een bol of vier bij de machine; die zijn precies bedoeld om mee te oefenen. Bewaar je mooie merinowol voor later, want je eerste meters gaan sowieso het afvalbakje in.

Zet de molen vast aan een stevige tafelrand met de meegeleverde klem. Controleer of hij niet meebeweegt als je aan de slinger draait, want een losschietende klem is de meest voorkomende oorzaak van een mislukte rij. Zorg dat de bol wol vrij kan afrollen op de grond of in een mandje, en niet ergens achter blijft haken.

Leg een stopnaald klaar, een schaar en eventueel een maatlint. Meer heb je niet nodig.

Stap voor stap: je eerste proeflapje

Rijg de draad door de geleider bovenop de machine en laat een uiteinde van ongeveer twintig centimeter hangen. Leg de draad daarna om de haakjes volgens de meegeleverde handleiding, meestal om en om, en houd het losse uiteinde met je hand licht naar beneden.

Draai nu langzaam. Niet een paar rijen snel, maar rustig en gelijkmatig, en kijk terwijl je draait naar de haakjes. Je ziet de steken zich vormen en naar beneden zakken. Na vijf of zes rijen hangt er een klein stukje breisel onder de molen en trekt het zichzelf naar beneden. Vanaf dat moment loopt het makkelijker.

Brei zo twintig tot dertig rijen. Ga daarna bewust wat sneller draaien tot er iets misgaat, want dan weet je waar jouw grens ligt. Dat klinkt tegendraads, maar het is de snelste manier om te leren hoe hard je kunt gaan.

Haal het lapje eraf door de laatste rij steken met de stopnaald op te vangen en de draad erdoorheen te halen. Trek aan en knoop af. Je eerste werkstuk is klaar, en het hoeft niet mooi te zijn.

Waar moet je op letten?

Draai gelijkmatig en niet te snel. Tempo is de oorzaak van de meeste overgeslagen steken.

Houd de draad licht op spanning met je hand, niet slap en niet strak trekkend.

Gebruik gladde acrylwol van 5 tot 6 millimeter, zeker de eerste keren.

Controleer de tafelklem voor elke sessie, ook als hij vorige keer goed zat.

Laat de bol wol vrij afrollen zodat er geen plotselinge trek op de draad komt.

Tel bij belangrijke projecten zelf de rijen mee, want het telwerk slaat er soms een over.

Stop bij een vastloper met draaien. Doorforceren buigt haakjes krom.

Je eerste echte project: een muts

Een muts is het logische eerste project, omdat je op een molen met 40 of 48 naalden gewoon rond breit en er dus geen naad in komt. Brei ongeveer vijftig tot zestig rijen voor een volwassen muts. Precieze aantallen verschillen per molen en per wol, dus meet tussendoor even tegen je hoofd of tegen een muts die je al hebt.

Haal het werk van de molen, trek de bovenkant dicht met een draad door de laatste rij steken en knoop stevig af. Wil je een omslag, brei dan wat extra rijen en vouw de onderkant om. Een pompon erop verbergt bovendien een minder nette bovenkant, wat bij een eerste muts geen overbodige luxe is.

Reken op twintig tot dertig minuten draaien en nog eens tien tot vijftien minuten afwerken. Lukt het, dan zijn sjaals, colsjaals en beenwarmers de logische volgende stappen. Die zijn technisch niet moeilijker, alleen langer.

Afwerken: het deel dat niemand noemt

De molen levert nooit een af product. Wat eruit komt is een open buis of een platte lap, en alles daarna doe je met de hand. Dat verrast bijna elke beginner, want in filmpjes stopt de uitleg meestal zodra het breisel eruit rolt.

Voor een muts vang je de laatste rij steken op met een stopnaald: je rijgt de draad door alle lussen, trekt aan en knoopt stevig af. Doe dat aan de binnenkant en laat een paar centimeter draad zitten, zodat het niet losschiet bij het dragen. De onderkant kun je laten zoals hij is, omslaan voor een dubbele rand, of afwerken met een paar steken.

Bij een sjaal of lap laat je beide uiteinden open of zet je ze af met dezelfde techniek. Wil je twee lappen aan elkaar tot een deken of kussenhoes, dan naai je die met dezelfde stopnaald aan elkaar. Dat is geen precisiewerk, maar het bepaalt wel of het eindresultaat er verzorgd uitziet.

Reken op tien tot vijftien minuten per werkstuk. Wie dat overslaat, houdt een la vol halve buizen over, en dat is de meest voorkomende reden dat een molen na een maand ongebruikt blijft.

Wat gaat er meestal mis?

De klassieker is een overgeslagen steek: er ontstaat een gat of het breisel valt deels los. Bijna altijd komt dat door te snel draaien of door te dikke wol. Draai rustiger en probeer dunner garen voordat je concludeert dat de machine kapot is.

Een tweede probleem is dat het werk niet naar beneden zakt in de eerste rijen. Dat lost zich op door met je hand lichtjes aan het onderste stukje breisel te trekken, of door een gewichtje aan te hangen. Sommige molens leveren daar een klemmetje bij.

Vastlopen midden in een rij komt meestal doordat de wol ergens achter blijft haken of de bol niet vrij afrolt. Stop dan met draaien in plaats van door te duwen, want forceren buigt de haakjes en dat is onherstelbaar.

Blijft de machine ook met dunne wol en rustig tempo steken laten vallen, dan kan er echt iets mis zijn met een haakje of het slingerwerk. Bij een recent gekochte machine is dat een garantiekwestie; de Consumentenbond legt uit waar je dan staat.

Hoe weet je of het aan jou of aan de machine ligt?

Dit is de vraag waar beginners het langst mee blijven zitten, en er is een simpele test voor. Neem het dunste gladde acryl dat je hebt, zet opnieuw op en draai bewust langzamer dan je normaal zou doen, ongeveer een rij per twee seconden. Loopt het dan wel goed, dan lag het aan tempo of wol en is de machine in orde.

Gaat het ook dan mis, kijk dan van bovenaf naar de krans terwijl je draait. Een haakje dat scheef staat of niet meebeweegt zie je zo. Een enkel krom haakje kun je bij sommige merken vervangen, bij naamloze molens meestal niet.

Blijft alles er goed uitzien maar valt het breisel toch los, dan zit het vaak in het gewicht: het werk moet naar beneden getrokken worden. Hang er iets lichts aan of trek zelf zachtjes mee in de eerste rijen.

Zo pak je het slim aan

Een paar gewoontes die het verschil maken tussen doorzetten en de molen in de kast leggen:

• Plan de eerste sessie als oefenen, niet als project. Verwachtingsmanagement scheelt de meeste frustratie.
• Maak drie proeflapjes met drie verschillende wolsoorten en bewaar ze, zodat je weet wat wel en niet werkt.
• Koop bollen wol in dezelfde kleurpartij, want bijkopen later geeft zichtbaar kleurverschil.
• Werk af zodra een stuk klaar is. Een stapel onafgewerkte buizen demotiveert.
• Zoek een videofilmpje van jouw specifieke molen op, want de opzet verschilt licht per merk.

Hoeveel wol heb je nodig?

Een gewone volwassen muts kost meestal een tot twee bollen van vijftig gram, afhankelijk van de dikte van het garen en of je een omslag maakt. Voor een sjaal van anderhalve meter reken je op drie tot vier bollen, en voor een kussenhoes van veertig bij veertig centimeter op twee tot drie.

Bij ongeveer 3 tot 6 euro per bol komt een muts dus neer op vier tot twaalf euro aan materiaal. Dat is het bedrag dat na de aanschaf van de machine terugkeert, en het is goed om dat vooraf te weten als je van plan bent cadeaus te maken voor een hele familie.

Koop bollen altijd in dezelfde kleurpartij en liever een te veel dan een te weinig. Kleurpartijen verschillen zichtbaar, ook bij hetzelfde merk en dezelfde kleurcode, en midden in een sjaal overstappen valt meteen op.

Welke molen maakt het makkelijker?

De machine bepaalt hoeveel geduld je nodig hebt. Goedkopere molens zijn gevoeliger voor tempo en laten sneller steken vallen, wat bij een beginner extra vervelend is omdat je dan niet weet of het aan jou of aan de machine ligt. Steviger gebouwde modellen draaien gelijkmatiger en vergeven meer.

Voor de meeste starters werkt een brede molen met 48 naalden prettig, omdat je daarmee een volwassen muts in een keer rond breit. Onze Sentro Breimachine XL valt in die categorie en is betaalbaar genoeg om mee uit te proberen. Wie meteen zekerheid wil over de bouwkwaliteit kijkt naar de Addi Express Kingsize, die duurder is maar rustiger loopt.

Twijfel je nog over het aantal naalden of de afwerking, dan behandelt onze koopgids over een breimolen kopen die keuze punt voor punt.

Ervaringen

• Vrijwel iedereen noemt de eerste twee projecten mislukt en het derde geslaagd.
• Rustiger draaien wordt het vaakst genoemd als de oplossing voor overgeslagen steken.
• Beginners onderschatten stelselmatig de tijd voor afwerken met de hand.
• Wie met dikke of pluizige wol begon, dacht aanvankelijk dat de machine defect was.
• Ouders melden dat kinderen het draaien leuk vinden maar het opzetten aan een volwassene laten.

Ook interessant

Weet je al welk type molen je zoekt, dan staan de modellen met prijs, naaldaantal en afwerking naast elkaar op de toplijst met de beste breimachines. Daar zie je in een oogopslag welke machines geschikt zijn om mee te starten en welke pas lonen als je vaker breit.

Verder lezen

Wil je eerst uitzoeken welke machine bij je past voordat je begint, kijk dan in de toplijst met breimachines. Twijfel je tussen een goedkope instapmolen en een steviger model, dan zet de vergelijking tussen de Sentro XL en de Addi Express de verschillen op een rij.