Is een bio-ethanol haard gevaarlijk? Eerlijk antwoord

Door de redactie van Bestereviews.nl

Het korte antwoord

Een bio-ethanol haard is bij normaal gebruik niet gevaarlijker dan een kaars of een gashaard, maar hij is ook niet risicoloos. Twee dingen maken het verschil: hoe je bijvult en hoe je ventileert. Bijna elk incident met dit product valt onder een van die twee.

Wat de meeste pagina's over dit onderwerp niet vertellen, is dat ze van verkopers komen. Dat maakt ze niet onbetrouwbaar, maar het verklaart waarom de nadruk op geruststelling ligt. Hieronder staat wat er feitelijk gebeurt, inclusief de punten waar gebruikers in de praktijk tegenaan lopen.

Risico 1: de steekvlam bij bijvullen

Dit is het bekendste ongevalspatroon. Giet je brandstof in een brander die nog warm is, dan verdampt de ethanol direct en kan die damp ontsteken voordat de vloeistof de brander bereikt. Het resultaat is een steekvlam die terugslaat naar de fles in je hand.

De regel is daarom absoluut: nooit bijvullen op een warme of brandende brander. Laat de haard volledig afkoelen, reken op drie kwartier tot een uur. Gebruik een trechter of de meegeleverde vulslang, vul nooit tot de rand, en neem gemorste vloeistof direct op voordat je aansteekt.

Risico 2: te weinig ventilatie

De vlam haalt zuurstof uit de kamer en geeft waterdamp en koolstofdioxide terug. In een goed geventileerde ruimte merk je daar niets van. In een kleine, goed geisoleerde kamer met dichte ramen daalt het zuurstofgehalte en stijgt de luchtvochtigheid.

Klachten als hoofdpijn, een suf gevoel of misselijkheid tijdens het branden wijzen vrijwel altijd op deze oorzaak en niet op de brandstof zelf. Ze verdwijnen door te ventileren. Zet tijdens het branden een raam op een kier of laat de mechanische ventilatie aanstaan, ongeacht de kamergrootte.

Wat komt er vrij bij de verbranding?

Bij een volledige verbranding van zuivere ethanol blijven waterdamp en koolstofdioxide over. Geen rook, geen as, geen roet. Dat is de reden dat een rookkanaal ontbreekt.

Hier hoort een nuance bij die verkopers zelden noemen. Verbranding is in de praktijk zelden volledig: bij een lage of onrustige vlam, een vervuilde brander of brandstof van mindere zuiverheid ontstaan er wel degelijk verbrandingsproducten, en bij onvolledige verbranding kan ook koolmonoxide vrijkomen. Oudere onderzoeken naar dit type haard vonden modellen die meetbaar meer uitstootten dan de folders beloofden. Dat is geen reden om het product af te wijzen, wel om ventilatie als voorwaarde te behandelen in plaats van als advies. Algemene informatie over binnenluchtkwaliteit staat op rivm.nl.

Wat gebruikers in de praktijk melden

Op woon- en bouwforums keren drie klachten terug. De eerste is geur: meerdere gebruikers melden dat hun haard ruikt terwijl de brandstof als geurloos verkocht wordt, ook na het wisselen van merk en ook in een ruime kamer. De tweede is geur na het doven, wanneer de restant in de brander nadampt. De derde is het gedoe van bijvullen, waardoor de haard in de praktijk vaak ongebruikt blijft staan.

Wat daarbij opvalt: de discussie op die forums gaat zelden over brandgevaar en bijna altijd over binnenlucht. Wie geur ruikt, ruikt verbrandingsproducten, en dat is precies het signaal om beter te ventileren of een zuiverdere brandstof te gebruiken.

Klachten en hun oorzaak

Klacht en oorzaak

Normen en keurmerken

De Europese norm voor deze haarden is NEN-EN 16647. In het betaalbare segment draagt vrijwel geen enkel model die norm, en ook een keurmerk zie je zelden onder de honderd euro. Dat betekent niet dat een goedkoop model onveilig is, maar wel dat de omstandigheden jouw verantwoordelijkheid zijn.

Let bij aankoop op een meegeleverde doofplaat of schuifdover, een stabiele zware voet en een brander met absorberend materiaal in plaats van een open bak vloeistof. Adviezen over open vuur in huis staan op brandweer.nl.

Met kinderen of huisdieren in huis

De behuizing wordt heet en blijft dat na het doven. Een tafelmodel staat bovendien op kindhoogte en is licht genoeg om om te stoten, met brandende vloeistof als gevolg. Zet de haard daarom buiten bereik, laat hem nooit onbeheerd branden en bewaar de voorraad brandstof in een andere ruimte, buiten bereik van kinderen.

Wie dat niet kan waarborgen, kiest beter een model achter glas of helemaal geen open vuur. Dat is een eerlijker advies dan een veiligheidstip.

Zeven regels die het risico wegnemen

• Vul nooit bij op een warme of brandende brander.
• Gebruik alleen bio-ethanol voor sfeerhaarden, minimaal 96 procent zuiver.
• Ventileer tijdens het branden, altijd.
• Zet de haard op een stabiele onbrandbare ondergrond, uit de buurt van gordijnen.
• Vul nooit tot de rand en neem gemorste vloeistof direct op.
• Doof met de doofplaat of schuif, nooit met water.
• Laat de haard nooit onbeheerd of 's nachts branden.

Deze zeven punten dekken alle risico's die in de praktijk tot schade leiden. Ze kosten niets en vragen geen duurder model.

Conclusie

Gevaarlijk is het verkeerde woord; onzorgvuldig gebruik is dat wel. Wie afkoelt voor het bijvullen en een raam op een kier zet, houdt een sfeerproduct met een overzichtelijk risico. Wie dat niet wil onthouden, kan beter voor een elektrische variant kiezen.

Wil je weten wat de haard verder wel en niet doet, lees dan onze koopgids over de nadelen, warmte en gebruikskosten en de uitleg over de werking en het bijvullen.

De modellen zelf staan naast elkaar in onze toplijst met de beste bio-ethanol haarden, met per model of er een doofplaat wordt meegeleverd.