Welke breimachine heb je nodig? Breimolen of Brother

Door Ramon van Berkom

Twee apparaten met dezelfde naam

De verwarring begint bij de zoekbalk. Typ je breimachine in, dan krijg je zowel plastic molentjes van veertig euro als zware machines van honderden euro's te zien. Dat zijn geen varianten van hetzelfde product, maar wezenlijk andere apparaten met een andere techniek, een andere prijs en een ander doel.

Ook de namen lopen door elkaar. Punnikmolen, cirkelbreimachine, knitting machine en breimolen verwijzen in webshops naar hetzelfde ronde apparaat. Vlakbreimachine, handbreimachine en fijnbreier duiden op het rechte type. Merknamen als Brother, Silver Reed, Passap, Empisal en Toyota horen vrijwel altijd bij die tweede categorie.

De breimolen werkt met een vaste ronde krans van haakjes. Je draait aan de slinger en er komt rij na rij dezelfde steek uit. De vlakbreimachine heeft een rechte naaldenbank waarbij je per naald kunt bepalen of die meedoet. Dat verschil in constructie verklaart alles: waarom de een alleen tricotsteek kan en de ander patronen, en waarom de een veertig euro kost en de ander honderden. Wie de techniek achter breien kent, herkent meteen waarom een vaste krans maar een steektype kan vormen.

Waarom de keuze zo vaak misgaat

De meest gemaakte fout is een breimolen kopen met het idee er truien mee te breien. Dat werkt niet, hoeveel je ook betaalt. Ook de duurste molen van rond de 130 euro beheerst uitsluitend tricotsteek en kan niet minderen of meerderen voor een pasvorm.

De omgekeerde fout komt ook voor: iemand koopt een tweedehands Brother voor driehonderd euro om af en toe een muts te maken. Dan zit je met een zware machine, een steile leercurve en onderdelen die je moet leren kennen, terwijl een molen van veertig euro binnen een middag hetzelfde had gedaan.

Een derde misverstand gaat over automatisering. Zoekopdrachten naar een volautomatische of computergestuurde breimachine leiden veel mensen naar de goedkope molens, terwijl daar niets automatisch aan is: je draait alles zelf met de hand. Ook de elektronische Brother-modellen breien niet vanzelf; de elektronica bepaalt alleen welke naalden meedoen voor het patroon, de slede duw je nog steeds zelf heen en weer. Een machine die zelfstandig een kledingstuk produceert bestaat in dit prijssegment niet.

Beide missers komen voort uit dezelfde oorzaak: de aanname dat duurder betekent dat het alles kan. Bij breimachines bepaalt niet de prijs maar het type wat mogelijk is.

Wat kun je met welk type maken?

Een breimolen is op zijn best bij werkstukken met veel herhaling en zonder vormgeving. Mutsen zonder naad, colsjaals, gewone sjaals, beenwarmers, polswarmers, kussenhoezen en dekentjes uit aan elkaar gezette lappen. Voor die dingen is hij aanzienlijk sneller dan met de hand.

Een vlakbreimachine kan dat allemaal ook, maar dan met de mogelijkheid om te vormen. Panden voor een trui met armsgaten, een vest met een boord, kabels, ajourpatronen en ingebreide motieven. Op ponskaartmodellen voer je een patroon in met een geperforeerde kaart, op elektronische modellen gaat dat digitaal.

Bij vlakbreimachines bestaan er nog subcategorieen die het aanbod verwarrend maken. Een fijnbreier heeft een naaldafstand van ongeveer 4,5 millimeter en werkt met dun garen, geschikt voor fijne truien en vesten. Een grofbreier, zoals de bekende KH260, heeft een ruimere afstand en verwerkt dikke wol. Daarnaast zijn er dubbelbedsets waarbij een tweede naaldenbank het mogelijk maakt om boorden en ribbels te breien. Wie een advertentie leest zonder deze termen te kennen, koopt al snel een machine die niet bij het gewenste garen past.

Er bestaat ook een tussenweg die weinig mensen overwegen. Veel mensen breien het rechttoe rechtaan werk machinaal op een molen en zetten er met de hand een boord of rand aan. Zo krijg je een netter resultaat zonder dat je een vlakbreimachine nodig hebt.

Past een breimolen of een vlakbreimachine bij jou?

Stel jezelf een simpele vraag: wat wil ik het komende jaar concreet maken? Zijn dat accessoires en rechte vormen, dan is de breimolen de logische keuze en ben je binnen een week aan het breien. Zijn dat kledingstukken met pasvorm, dan brengt een molen je nooit waar je wilt zijn en is de zoektocht naar een vlakbreimachine gerechtvaardigd.

Denk ook aan wie er meebreit. Een molen is laagdrempelig genoeg om samen met kinderen vanaf een jaar of acht te gebruiken, wat hem geschikt maakt als gezamenlijke bezigheid. Een vlakbreimachine is daar te bewerkelijk voor en vraagt geconcentreerd alleenwerk.

Weeg ook je geduld mee. Een molen leer je in een middag, met twee of drie oefenprojecten. Een vlakbreimachine vraagt weken tot maanden voordat je er goed mee overweg kunt, zeker als er geen handleiding bij zat. Er zijn actieve gebruikersgroepen en reparateurs die daarbij helpen, maar je moet die hulp wel willen zoeken.

Een derde afweging is ruimte. Een molen klem je aan de tafelrand en berg je op in een kast. Een vlakbreimachine met dubbelbed en kast neemt een vaste plek in beslag en weegt te veel om steeds te verplaatsen.

Waar moet je op letten?

Type eerst: breimolen voor accessoires, vlakbreimachine voor kleding met vorm. Dit bepaalt alles.

Bij een molen: het naaldaantal, want 22 tot 24 is smal werk, 40 is een gewone muts en 48 geeft de meeste ruimte.

Bij een vlakbreimachine: de naaldafstand, meestal rond 4,5 millimeter voor fijnbreiers en ruimer voor grofbreiers zoals de KH260.

Enkelbed of dubbelbed: een ribbreibed maakt boorden en ribbels mogelijk, maar verdubbelt vrijwel de complexiteit.

Ponskaart of elektronisch: elektronische modellen kunnen meer, maar hebben gevoelige elektronica die kan uitvallen.

Compleetheid bij tweedehands: handleiding, gewichten, transfertools en sledes zijn los lastig en duur bij te kopen.

Onderdelenvoorziening: kun je bij defect nog aan naalden of een slede komen, of is het apparaat dan afgeschreven?

Hoeveel tijd kost het om het te leren?

Bij een breimolen ben je na een middag op weg. De eerste twee of drie projecten zijn oefening, vooral om de wolspanning in de vingers te krijgen. Daarna maak je binnen een uur een afgewerkte muts. De techniek is beperkt, en juist dat maakt hem snel te leren.

Bij een vlakbreimachine ligt dat anders. Je moet leren opzetten met gewichten, de sledespanning afstellen, garenspanning regelen en begrijpen hoe naaldselectie werkt. Komt er een ponskaart- of patroonsysteem bij, dan komt daar nog een laag bovenop. Reken op weken voordat je een eenvoudig kledingstuk af krijgt, en langer als er geen handleiding bij zat.

Dat is geen reden om ervan af te zien, maar wel om er rekening mee te houden. Wie verwacht binnen een weekend een vest te breien, raakt gefrustreerd. Wie de eerste maand als leerperiode inplant, houdt er meestal jaren plezier van.

Waar koop je een vlakbreimachine?

Er zijn in de praktijk drie routes, met elk een ander risicoprofiel.

De eerste is Marktplaats of 2dehands. Daar staat het grootste aanbod, van losse machines tot complete dubbelbedsets met kast en toebehoren. De prijzen liggen laag, maar je koopt op basis van een foto en een beschrijving. Vraag altijd om een proeflapje of een filmpje van de werkende machine, en ga bij voorkeur langs om hem te zien draaien.

De tweede route is een gespecialiseerde winkel die machines professioneel reviseert. Die machines zijn technisch nagekeken, afgesteld en proefgebreid, en je krijgt advies over naaldafstand en uitbreidingsmogelijkheden. Reken op een prijsklasse van ruwweg honderdvijftig tot tweeduizend euro, afhankelijk van het model en de uitrusting. Duurder dan particulier, maar met service en zekerheid.

De derde route is een erfstuk of een machine uit de familie. Dat is de goedkoopste optie, maar laat hem dan nakijken door een reparateur voordat je er uren in steekt. Bij een online aankoop is het slim je rechten te kennen; de Consumentenbond legt uit waar je bij garantie en retourneren staat.

Zo pak je het slim aan

Een paar dingen die kopers achteraf het vaakst noemen als ze het opnieuw zouden doen:

• Begin met een goedkope molen om te ontdekken of machinaal breien je bevalt, ook als je uiteindelijk een vlakbreimachine wilt.
• Koop bij tweedehands liever een complete set dan een kale machine, want losse toebehoren zijn duur en soms onvindbaar.
• Vraag naar het modelnummer en zoek daarop voordat je koopt, zodat je weet of het een fijn- of grofbreier is.
• Reken bij een oudere machine op een servicebeurt in het eerste jaar en neem die kosten mee in je budget.
• Zoek een gebruikersgroep of forum op voordat je begint, want de leercurve gaat veel sneller met hulp.

Wat kost het?

De breimolens zijn overzichtelijk geprijsd. Onder de 35 euro vind je de kleine modellen met 22 tot 24 naalden. Tussen de 35 en 60 euro zit het grootste deel van het aanbod, de 40 en 48 naalds molens, meestal met wat startwol erbij. Rond de 110 tot 135 euro koop je de steviger gebouwde machines die langer meegaan.

Bij vlakbreimachines lopen de bedragen veel verder uiteen. Particulier vind je eenvoudige enkelbedmachines soms al voor honderd euro, terwijl complete elektronische sets met dubbelbed en toebehoren richting duizend euro of meer gaan. Bij gereviseerde exemplaren van een specialist ligt de bandbreedte ruwweg tussen honderdvijftig en tweeduizend euro.

Bij de tweedehandsprijzen speelt de compleetheid een grotere rol dan het model zelf. Een kale machine zonder gewichten, transfertools en handleiding lijkt goedkoop, maar die onderdelen los bijkopen loopt snel op en sommige zijn nauwelijks te vinden. Een complete set met kast en toebehoren voor een hogere vraagprijs is daardoor vaak de betere koop. Ook een tweede naaldenbank voor ribbels verandert de prijs aanzienlijk.

Reken bij beide typen op terugkerende garenkosten van ongeveer 3 tot 6 euro per bol. Bij een vlakbreimachine komen daar mogelijk onderhoud, losse onderdelen en een servicebeurt bij.

Ervaringen

• Wie een molen kocht met truien in gedachten, noemt dat achteraf de duurste vergissing, ook al was het bedrag klein.
• Tweedehandskopers melden vaak dat de machine wel draaide maar afstelling nodig had voordat het breiwerk netjes werd.
• Bij elektronische Brother-modellen komen storingen in de patroonelektronica regelmatig terug als aandachtspunt.
• Wie via een specialist kocht, noemt vooral het meegeleverde advies over naaldafstand als reden dat het goed ging.
• Veel mensen houden uiteindelijk beide: een molen voor snel werk en een vlakbreimachine voor de projecten die er echt toe doen.

Ook interessant

Weet je inmiddels dat een breimolen bij je plannen past, dan staan de modellen met prijs, naaldaantal en afwerking naast elkaar op de toplijst met de beste breimachines. Daar vind je ook onze reviews van de Sentro Breimachine XL en de Addi Express Kingsize, de twee molens waar de meeste mensen tussen kiezen.

Verder lezen

Onze koopgids over een breimolen kiezen gaat dieper in op naaldaantal, geschikte wol en de fouten die beginners het vaakst maken. De directe vergelijking tussen de Sentro XL en de Addi Express helpt als je al weet dat het een molen wordt. Twijfel je nog, begin dan bij de toplijst met breimachines en werk van daaruit terug naar wat je wilt maken.